Shakyamuni Boeddha
De historische Boeddha wordt weergegeven op het moment waarop hij de aarde als getuige van zijn verlichting aanroept.
Bijzonder Tibetaans Shakyamuni Boeddhabeeld van brons met een rijk gedecoreerde mantel waarop de volledige Ashtamangala is aangebracht: acht voorspoedige boeddhistische symbolen, verdeeld over de voor- en achterzijde.
Shakyamuni zit in de bhumisparsha-mudra, het aard-aanraakgebaar dat verwijst naar het moment van zijn verlichting. De brede lotusbasis, warme patina en afgesloten bodemplaat met gegraveerde dubbele vajra maken dit tot een indrukwekkend Tibetaans kunstobject.
Afmetingen: circa 23 × 20 × 16 cm.
Rijk gedecoreerde boeddhistische kunst uit Tibet
Een indrukwekkend bronzen Shakyamuni Boeddhabeeld uit Tibet, uitgevoerd in bhumisparsha-mudra en gekleed in een uitzonderlijk rijk versierde mantel met de volledige Ashtamangala: acht voorspoedige boeddhistische symbolen, verdeeld over vier medaillons aan de voorzijde en vier aan de achterzijde.
Dit bijzondere Tibetaanse bronzen Shakyamuni Boeddhabeeld toont de historische Boeddha op het beslissende moment van zijn verlichting. Hij zit in een stabiele meditatieve houding op een brede lotusbasis, terwijl zijn rechterhand de aarde aanraakt.
De linkerhand rust in de schoot en ondersteunt een rijk gedecoreerde monnikskom. De combinatie van het aard-aanraakgebaar, de kom, de meditatieve zithouding en het monastieke gewaad identificeert de voorstelling als Shakyamuni, de historische Boeddha.
Wat dit beeld werkelijk uitzonderlijk maakt, is de rijk uitgewerkte mantel. Rondom het gewaad bevinden zich acht afzonderlijke boeddhistische medaillons: vier aan de voorkant en vier aan de achterkant.
Samen vormen deze medaillons de Ashtamangala, de Acht Voorspoedige Symbolen van het Tibetaans boeddhisme. Zij staan gezamenlijk voor bescherming, wijsheid, spirituele voorspoed, harmonie, bevrijding en de overwinning van de Dharma.
Het warme brons, de diepe donkere patina en de opgelichte ornamenten geven het beeld een krachtige, authentieke uitstraling. De mantel lijkt door de verfijnde reliëfdecoratie op kostbaar Tibetaans brokaat en maakt van deze Shakyamuni een opvallend verzamelobject.
De historische Boeddha wordt weergegeven op het moment waarop hij de aarde als getuige van zijn verlichting aanroept.
Acht voorspoedige symbolen zijn verdeeld over vier medaillons aan de voorzijde en vier aan de achterzijde van de mantel.
De metalen bodemplaat is voorzien van een gegraveerde visvavajra, de gekruiste of dubbele vajra.
Shakyamuni Boeddha
Shakyamuni betekent “de wijze van de Shakya-clan”. De naam verwijst naar Siddhartha Gautama, de historische leraar die na een lange zoektocht naar waarheid en inzicht volledige verlichting bereikte.
Hij wordt herkenbaar weergegeven met een ushnisha boven op het hoofd, korte spiraalvormige haarlokken, lange oorlellen, een serene gelaatsuitdrukking en een monniksgewaad.
De verlengde oorlellen herinneren aan zijn vroegere leven als prins, toen hij zware kostbare oorornamenten droeg. Nadat hij afstand deed van zijn rijkdom bleven de verlengde oorlellen zichtbaar als teken van zijn verleden en zijn keuze voor het spirituele pad.
Zijn kalme gezicht en halfgesloten ogen drukken diepe concentratie, innerlijke rust en een bewustzijn uit dat niet langer wordt beheerst door afleiding of verlangen.
De aarde als getuige
De rechterarm strekt zich langs de knie naar beneden uit, waarbij de vingertoppen naar de aarde wijzen. Dit is de bhumisparsha-mudra, het aard-aanraakgebaar.
Het gebaar verwijst naar de nacht waarop Siddhartha onder de bodhiboom mediteerde. Mara probeerde hem met angst, twijfel en verleiding van zijn doel af te brengen.
De toekomstige Boeddha raakte daarop de aarde aan en riep haar aan als getuige van zijn verdiensten en zijn recht om verlichting te bereiken.
De bhumisparsha-mudra staat daardoor voor waarheid, standvastigheid, aarding, innerlijke kracht en het overwinnen van alles wat helder bewustzijn in de weg staat.
Eenvoud, discipline en ontvankelijkheid
In de linkerhand draagt Shakyamuni een ronde monnikskom of aalmoeskom. De hand rust ontspannen in de schoot en vormt daarmee een meditatieve, evenwichtige tegenhanger van de aard-aanrakende rechterhand.
De kom verwijst naar het sobere leven van een boeddhistische monnik. Traditioneel bezat een monnik slechts weinig persoonlijke bezittingen en ontving hij voedsel in zijn aalmoeskom.
Daardoor staat de kom voor eenvoud, onthechting, discipline, nederigheid en vertrouwen.
Op een dieper niveau verbeeldt de kom ook ontvankelijkheid. Een geest die niet volledig wordt gevuld door verwachtingen, verlangens en oordelen, biedt ruimte aan nieuw inzicht.
De combinatie van de kom en de bhumisparsha-mudra brengt twee belangrijke kwaliteiten samen: volledig gegrond zijn in de werkelijkheid en tegelijkertijd open blijven voor wijsheid.
Een onverstoorbare meditatiehouding
Shakyamuni zit met gekruiste benen in een vaste meditatieve zithouding. Deze houding wordt verbonden met de vajraparyanka, de vajra- of diamantzetel.
De brede, symmetrische houding geeft het beeld rust, evenwicht en stabiliteit. Het lichaam blijft ontspannen, maar volledig gecentreerd.
De vajrahouding staat voor onverstoorbare concentratie: een bewustzijn dat niet langer wordt meegesleept door angst, afleiding of wisselende emoties.
De acht voorspoedige symbolen
De rijk uitgewerkte mantel is niet alleen versierd met algemene bloem- en rankmotieven. Rondom het gewaad bevinden zich acht afzonderlijke boeddhistische medaillons: vier aan de voorzijde en vier aan de achterzijde.
Samen vormen deze medaillons de Ashtamangala, de Acht Voorspoedige Symbolen van het Tibetaans boeddhisme. Deze complete symbolenreeks staat voor bescherming, wijsheid, voorspoed, spirituele ontwikkeling, bevrijding en de overwinning van de boeddhistische leer.
De parasol staat voor bescherming tegen lijden, schadelijke invloeden en geestelijke hindernissen.
Zoals een parasol bescherming biedt tegen hitte en regen, zo biedt de Dharma beschutting tegen onwetendheid, angst en innerlijke verwarring.
De twee vissen staan voor vrijheid, geluk en onbevreesdheid.
Zoals vissen vrij door het water bewegen, zo verwijzen zij naar het vrij bewegen door het bestaan zonder gevangen te blijven in angst en beperking.
De schatvaas symboliseert een onuitputtelijke bron van spirituele en materiële rijkdom.
Zij wordt verbonden met gezondheid, een lang leven, verdiensten, wijsheid en gunstige omstandigheden.
De lotus staat voor zuiverheid, compassie en spiritueel ontwaken.
De bloem groeit vanuit modderig water, maar opent zich schoon boven het oppervlak. Daarmee verbeeldt zij het vermogen om boven moeilijke omstandigheden uit te groeien.
De rechtsdraaiende schelp verbeeldt de krachtige en verreikende klank van de Dharma.
Haar geluid roept levende wezens wakker uit onwetendheid en nodigt uit om het pad van inzicht en bevrijding te volgen.
De Oneindige Knoop is duidelijk herkenbaar in een van de ronde medaillons op de achterzijde van het gewaad.
Het doorlopende patroon zonder zichtbaar begin of einde staat voor onderlinge afhankelijkheid, oorzaak en gevolg en de onlosmakelijke eenheid van wijsheid en compassie.
Het overwinningsvaandel staat voor de overwinning van wijsheid op onwetendheid.
Het symboliseert daarnaast de overwinning op gehechtheid, afkeer, trots, jaloezie en andere innerlijke belemmeringen.
Het Dharmawiel is duidelijk herkenbaar in een rond medaillon aan de voorzijde van de mantel.
Het wiel verwijst naar de leer van de Boeddha en het Edele Achtvoudige Pad dat leidt naar inzicht, bevrijding en het beëindigen van lijden.
De acht voorspoedige symbolen zijn rondom de mantel verdeeld: vier medaillons bevinden zich aan de voorzijde en vier aan de achterzijde. Samen vormen zij één complete spirituele compositie rond Shakyamuni.
De omliggende krul-, bloem- en rankpatronen bootsen kostbaar Tibetaans brokaat na en verbinden de acht medaillons visueel met elkaar.
Een complete symbolische reeks
De Ashtamangala wordt binnen het Tibetaans boeddhisme gebruikt om gunstige omstandigheden, spirituele bescherming en de aanwezigheid van de Dharma uit te drukken.
Ieder symbool heeft een eigen betekenis, maar samen vormen zij één compleet geheel. Zij brengen bescherming, vrijheid, overvloed, zuiverheid, spiritueel onderricht, verbondenheid, overwinning en wijsheid samen.
Dat de volledige symbolenreeks rondom de mantel is aangebracht, maakt het gewaad tot veel meer dan decoratie. De mantel vormt een beschermende en betekenisvolle laag rondom de historische Boeddha.
De acht medaillons benadrukken dat Shakyamuni niet alleen de verlichte leraar is, maar ook de bron van de Dharma die zich in alle richtingen verspreidt.
Symboliek aan de voorzijde
Aan de voorzijde bevinden zich vier afzonderlijke ronde medaillons. Zij zijn verwerkt in de borstband, de mouw, het gebied rond de monnikskom en de rijk versierde stof rond de benen.
Het duidelijkst herkenbaar is het Dharmawiel op de bovenarm. De overige symbolen zijn sterk gestileerd, zodat zij opgaan in het rijk uitgewerkte brokaatpatroon.
De vier voorste symbolen vormen samen met de vier medaillons op de achterzijde de volledige Ashtamangala.
Symboliek aan de achterzijde
Ook aan de achterzijde zijn vier afzonderlijke symbolische medaillons zichtbaar. Zij zijn verdeeld over de schouder, het midden van de rug en de onderste delen van het gewaad.
In het centrale medaillon is duidelijk de Oneindige Knoop herkenbaar. Dit symbool wordt omringd door de andere voorspoedssymbolen en een doorlopend patroon van ranken en krullen.
De vier medaillons aan de achterzijde voltooien de complete reeks van acht voorspoedige boeddhistische symbolen.
De leer die in beweging blijft
Het ronde wielvormige symbool op de bovenarm is het Dharmachakra, het wiel van de boeddhistische leer.
Nadat de Boeddha verlichting had bereikt, gaf hij zijn eerste onderricht. Dit wordt omschreven als het “in beweging zetten van het wiel van de Dharma”.
De acht delen van het wiel worden verbonden met het Edele Achtvoudige Pad: juist inzicht, juiste intentie, juist spreken, juist handelen, juist levensonderhoud, juiste inspanning, juiste aandacht en juiste concentratie.
Alles is met elkaar verbonden
Op het midden van de rug is een duidelijk gevlochten knoopmotief aangebracht. Dit is de Oneindige Knoop, een van de Acht Voorspoedige Symbolen van het Tibetaans boeddhisme.
De lijn heeft geen herkenbaar begin of einde. Daardoor verbeeldt de knoop de onderlinge afhankelijkheid van alle verschijnselen. Niets bestaat volledig los van zijn omgeving, oorzaken en gevolgen.
Daarnaast staat de Oneindige Knoop voor de blijvende verbinding tussen wijsheid en compassie. Wijsheid zonder compassie blijft afstandelijk; compassie zonder inzicht mist richting.
Op deze mantel vormt het symbool een centraal onderdeel van de rugdecoratie en verbindt het de omliggende medaillons en ranken tot één doorlopende spirituele compositie.
Rijk gedecoreerde mantel
Tussen en rondom de acht medaillons bevinden zich sierlijke krul-, rank- en bloemmotieven. De diepe reliëfdecoratie geeft de mantel een rijke en verfijnde uitstraling.
De doorlopende patronen verbinden de acht voorspoedige symbolen met elkaar en maken van de voor- en achterzijde één samenhangend ontwerp.
Het contrast tussen de donkere verdiepingen en de warmere bronzen reliëfdelen laat de details van de mantel duidelijk naar voren komen.
Vanuit de modder naar het licht
Shakyamuni zit op een brede, rijk gedecoreerde lotusvoet. De afzonderlijke bloembladeren zijn rondom duidelijk uitgewerkt en geven het beeld een stabiele, monumentale basis.
De lotus groeit vanuit modderig water, maar opent zich schoon en helder boven het oppervlak. Daarom is zij een van de belangrijkste symbolen binnen het boeddhisme.
De lotus leert dat moeilijke omstandigheden spirituele groei niet onmogelijk maken. Juist vanuit verwarring, tegenslag en gehechtheid kan inzicht ontstaan.
Traditioneel afgesloten aan de onderzijde
De holle onderzijde van het beeld is afgesloten met een metalen bodemplaat. In het midden is een gekruist vajramotief gegraveerd: de visvavajra, ook wel dubbele vajra genoemd.
De vajra staat binnen het Vajrayana-boeddhisme voor onverwoestbaarheid, helderheid en de krachtige methode die naar verlichting leidt.
Twee gekruiste vajra’s breiden deze betekenis uit naar de vier windrichtingen. De visvavajra symboliseert daardoor een stabiel spiritueel fundament, onwankelbare bescherming en verlichte activiteit die zich in alle richtingen verspreidt.
De afgesloten bodemplaat is een belangrijk traditioneel detail. Zonder de sluiting te openen kan niet worden vastgesteld of zich nog rituele inhoud in de holle sculptuur bevindt. De bestaande afsluiting en gravering worden intact gelaten.
Warm brons met een diepe uitstraling
Het beeld heeft een warme bronskleur met donkere verdiepingen en plaatselijk lichtere goudbruine accenten.
De donkere patina benadrukt de diepte van de mantelpatronen, de haarlokken, vingers, monnikskom en afzonderlijke lotusbladeren.
Kleine kleurverschillen en natuurlijke gebruikssporen horen bij het karakter van het brons en geven het beeld een authentieke, doorleefde uitstraling.
Door de brede lotusbasis, de meditatieve houding en de rijke mantelbewerking heeft het beeld ondanks zijn compacte hoogte een krachtige en monumentale uitstraling.
Een complete spirituele voorstelling
De aard-aanrakende hand verwijst naar het moment waarop Shakyamuni volledig ontwaakte.
De stabiele houding herinnert eraan niet toe te geven aan angst, twijfel en innerlijke onrust.
De monnikskom staat voor soberheid, discipline en vrijheid van overmatige gehechtheid.
Het Dharmawiel op de mantel verwijst naar de leer die inzicht en bevrijding mogelijk maakt.
De Oneindige Knoop laat zien dat oorzaken, gevolgen en levende wezens voortdurend met elkaar verbonden zijn.
De lotus verbeeldt het vermogen om boven moeilijke omstandigheden uit te groeien.
De parasol en de visvavajra staan voor bescherming en een stabiele basis in alle richtingen.
De schatvaas en overige voorspoedssymbolen verwijzen naar overvloed, verdiensten en gunstige omstandigheden.
Een serene spirituele blikvanger
Op een dressoir, kast of console als warme bronzen blikvanger met een rustige en verfijnde uitstraling.
Als herinnering aan concentratie, standvastigheid en het terugbrengen van de aandacht naar het huidige moment.
Als centrale Boeddhavoorstelling tussen wierook, kaarsen, bloemen, mala’s en andere spirituele attributen.
Geschikt voor een yoga-, meditatie-, massage- of coachingsruimte waarin rust en bewustzijn centraal staan.
Een rijk gedetailleerd object voor verzamelaars van Tibetaanse bronskunst en symbolisch gedecoreerde Boeddhabeelden.
Een krachtig geschenk rond een nieuw begin, persoonlijke ontwikkeling, rust of het overwinnen van een moeilijke periode.
Zorgvuldig behandelen
Verwijder stof voorzichtig met een zachte, droge doek of een fijne kwast. Gebruik geen schuurspons, agressief reinigingsmiddel of sterke metaalpoets.
Intensief poetsen kan de donkere verdiepingen, de natuurlijke patina en het contrast van de mantelversieringen blijvend veranderen.
Til het beeld op aan de stevige lotusbasis en niet aan het hoofd, de armen of de handen. Plaats het op een droge, vlakke en stabiele ondergrond.
De afgesloten onderzijde met visvavajra wordt bij voorkeur niet geopend. Daarmee blijven de oorspronkelijke sluiting en het traditionele karakter van het beeld behouden.
Gegrond in waarheid
Shakyamuni raakt de aarde aan als getuige van zijn ontwaken. Zijn houding laat zien dat echte kracht ontstaat door volledig aanwezig, helder en standvastig te blijven.
De monnikskom herinnert aan eenvoud en ontvankelijkheid, terwijl de rijk versierde mantel de volledige Ashtamangala zichtbaar maakt.
Vier voorspoedige symbolen aan de voorkant en vier aan de achterkant omringen de Boeddha met betekenissen van bescherming, vrijheid, overvloed, zuiverheid, verbondenheid, overwinning en wijsheid.
Daarmee is dit veel meer dan een decoratief Boeddhabeeld. Het is een gelaagd Tibetaans kunstobject waarin meditatie, verlichting en eeuwenoude boeddhistische symboliek samenkomen.
Meer Boeddhabeelden ontdekken
Ontdek meer bronzen, houten en spirituele Boeddhabeelden uit Tibet, Nepal, Thailand, India en andere delen van Azië.